Niemyte pa┼éy – NIE

Gli┼äski z Sakiewiczem rzygaj─ů na Witkacego.

W tzw. przestrzeni miejskiej na Powi┼Ťlu w Warszawie natkn─ů┼éem si─Ö na plakat przedstawiaj─ůcy Stanis┼éawa Ignacego Witkiewicza, malarza, fotografika, dramaturga, filozofa i teoretyka sztuki, dzia┼éaj─ůcego w dwudziestoleciu mi─Ödzywojennym. Nie trzeba go przedstawia─ç. Obok Witolda Gombrowicza i Brunona Schulza Witkacy to jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiej kultury. Dramat Witkacego ÔÇ×SzewcyÔÇŁ by┼é lektur─ů obowi─ůzkow─ů w liceum do 2007 r., kiedy to minister Miros┼éaw Orzechowski (z nieaktywnej ju┼╝ partii Liga Polskich Rodzin, kt├│rej w jakiej┼Ť cz─Ö┼Ťci nast─Öpc─ů programowym jest Konfederacja Korwin-Mikkego, Brauna i Winnickiego) skre┼Ťli┼é j─ů ÔÇô razem z ksi─ů┼╝kami Gombrowicza i Schulza – z listy lektur. ÔÇ×SzewcyÔÇŁ po medialnej awanturze wr├│cili na list─Ö, ale tylko do profilu rozszerzonego, kt├│ry wybieraj─ů nieliczni uczniowie.

Poniewa┼╝ liceum ko┼äczy┼éem w PRL i ÔÇ×wariat z Krup├│wekÔÇŁ od lat licealnych jest mi bliski, przyjrza┼éem si─Ö plakatowi dok┼éadnie. Witkacy na plakacie to zgrafizowany fragment zdj─Öcia wykonanego przez nieznanego autora oko┼éo roku 1929 w Zakopanem. Zdj─Öcie to mo┼╝na odnale┼║─ç w albumie ÔÇ×Przeciw nico┼Ťci. Fotografie Stanis┼éawa Ignacego WitkiewiczaÔÇŁ wydanym w 1986 r., przygotowanym ze zdj─Ö─ç ze zbior├│w Muzeum Tatrza┼äskiego i zbior├│w prywatnych przez Ew─Ö Franczak i Stefana Oko┼éowicza. Oko┼éowicz od lat 70. sam zbiera┼é fotografie Witkacego, jest w┼éa┼Ťcicielem sporej kolekcji, autorem licznych wystaw krajowych i zagranicznych oraz publikacji na ten temat. Jest jednym z fundator├│w Instytutu Witkacego i cz┼éonkiem rady naukowej wydawanego przez instytut pisma ÔÇ×Witkacy!ÔÇŁ. Podaj─Ö ten szczeg├│┼é, gdy┼╝ oka┼╝e si─Ö istotny.

***

Plakat z mord─ů Witkacego zosta┼é wykonany w ramach projektu finansowanego przez Ministerstwo Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pod nazw─ů ÔÇ×Fenomeny kultury polskiejÔÇŁ, a patronat nad projektem obj─Ö┼éy media kierowane przez Tomasza Sakiewicza: ÔÇ×Gazeta PolskaÔÇŁ, portal Niezale┼╝na.pl i Telewizja Republika.

Fenomen├│w jest dwunastu. Opr├│cz Witkacego s─ů to: trzej wykonawcy muzyki, kt├│r─ů mo┼╝na okre┼Ťli─ç jako rozrywkowa, Grzegorz Ciechowski, Marek Grechuta, Czes┼éaw Niemen, dwaj kompozytorzy muzyki tzw. powa┼╝nej Wojciech Kilar i Andrzej Panufnik, malarz Zdzis┼éaw Beksi┼äski oraz pi─Öciu kojarzonych z prawic─ů pisarzy, Gustaw Herling-Grudzi┼äski, Zbigniew Herbert, J├│zef Mackiewicz, Ferdynand Ossendowski i Sergiusz Piasecki. Ostatni dwaj ÔÇô powiedzmy bez ogr├│dek ÔÇô to fenomeny kultury wyj─ůtkowo po┼Ťlednie, a ich pisarstwo zalicza si─Ö raczej do klasy B.

Dob├│r fenomen├│w ÔÇô jak wida─ç ÔÇô zosta┼é dokonany wed┼éug starej, ale dobrej i sprawdzonej zasady ÔÇ×wyb├│r z dupyÔÇŁ, bo trudno si─Ö dopatrzy─ç w tym jakiego┼Ť klucza. Na pewno nie by┼éby to klucz pasuj─ůcy jednocze┼Ťnie do wszystkich tych postaci oraz do modnych w zagrodzie ministra Piotra Gli┼äskiego Boga i Ojczyzny.

Cho─ç bezpo┼Ťredni autor i wykonawca projektu twierdzi, ┼╝e ÔÇ×selekcja nie jest przypadkowa, gdy┼╝ uwzgl─Ödnia postacie, kt├│re nie funkcjonuj─ů w obiegu popkulturowym w PolsceÔÇŁ. Hm, mnie si─Ö zdaje, ┼╝e Niemen i Ciechowski chyba jednak funkcjonuj─ůÔÇŽ

Wracaj─ůc do projektu. Polega┼é on na wykonaniu dwunastu portret├│w wymienionych postaci, czyli zgrafizowaniu dwunastu zdj─Ö─ç rozmaitych autor├│w i umieszczeniu ich na plakatach oraz na wrzuceniu ich na stron─Ö internetow─ů (w sieci plakaty s─ů zanimowane za pomoc─ů komputerowego programu graficznego). Np. podstaw─ů wizerunku Czes┼éawa Niemena jest zdj─Öcie autorstwa wybitnego polskiego fotografika Tadeusza Rolkego, wykonane Niemenowi w Hamburgu w styczniu 1972 r. podczas trasy koncertowej Grupy Niemen po RFN. W ten spos├│b mo┼╝na by zidentyfikowa─ç ka┼╝dy z tych plakat├│wÔÇŽ

 

Ca┼éo┼Ť─ç na ┼éamach