Rozbieranie Jezuska – NIE

Za nami jeszcze jedna rozprawa w trwaj─ůcej od niemal o┼Ťmiu lat epopei s─ůdowej o obraz─Ö obrazkiem.

 

Chodzi o proces Zdziwionego Jezusa przeciwko Jerzemu Urbanowi w S─ůdzie Rejonowym dla Warszawy-Mokotowa. Poniewa┼╝ filmowa┼éa j─ů kamera TVP Info, to zrobi┼é si─Ö z tego teleturniej.

Prowadz─ůc─ů, czyli zadaj─ůc─ů pytania, by┼éa pani s─Ödzia Katarzyna Balcerzak-Danilewicz. Odpowiadali czterej biegli: profesorowie Kazimierz Banek, religioznawca i socjolog, Rafa┼é Smoczy┼äski, oraz dr S┼éawomir Cebula, religioznawca, a tak┼╝e historyk sztuki mgr S┼éawomir Chmielewski.

 

Prowadz─ůca zada┼éa pierwsze pytanie, zdawa─ç by si─Ö mog┼éo wymagaj─ůce odpowiedzi tak lub nie: Czy istnieje jedna powszechnie przyj─Öta definicja terminu ÔÇ×gorliwy katolikÔÇŁ?

Prof. Smoczy┼äski: W naukach spo┼éecznych nie istnieje powszechna obiektywna definicja jakiego┼Ť zachowania spo┼éecznego. Jednak mo┼╝na przyj─ů─ç, ┼╝e gorliwy katolik to kto┼Ť bardziej ni┼╝ osoba chodz─ůca co tydzie┼ä do ko┼Ťcio┼éa, modl─ůca si─Ö raz dziennie i wyznaj─ůca zasady wiary. Mo┼╝na te┼╝ przyj─ů─ç, ┼╝e ÔÇ×gorliwy katolikÔÇŁ to ta osoba, kt├│ra przyjmuje regularnie komuni─Ö. Takich os├│b jest troch─Ö ponad 17 procent.

Dr Cebula: Naukowego poj─Öcia ÔÇ×gorliwy katolikÔÇŁ nie ma. Jest katolik, czyli osoba, kt├│ra przyj─Ö┼éa chrzest i wyznaje zasady wiary.

Prof. Banek: Nie s─ůdz─Ö, aby istnia┼éa jedna powszechnie przyj─Öta i zobiektywizowana definicja tego terminu.

Mgr Chmielewski: Pytanie nie dotyczy mojej dziedziny.

 

Pytanie kolejne wymaga┼éo rozwini─Öcia odpowiedzi: Jaki jest zesp├│┼é cech charakteryzuj─ůcych ÔÇ×gorliwego katolikaÔÇŁ?

Prof. Smoczy┼äski: Hipotetycznie mo┼╝na przyj─ů─ç, ┼╝e to cz┼éowiek realizuj─ůcy praktyki religijne i (cho─ç to mo┼╝e by─ç w zmierzeniu problematyczne) stosuj─ůcy si─Ö do prawd wiary.

Dr Cebula: Nauka definiuje wy┼é─ůcznie poj─Öcie ÔÇ×katolikaÔÇŁ.

Prof. Banek: Gorliwy katolik nie tylko chodzi do ko┼Ťcio┼éa, modli si─Ö i idzie do wielkanocnej spowiedzi, ale w swoim ┼Ťrodowisku anga┼╝uje si─Ö w dzia┼éalno┼Ť─ç religijn─ů o szerszym charakterze.

Mgr Chmielewski: Pytanie nie dotyczy mojej dziedziny.

 

Pytanie podchwytliwe: Czy ze wzgl─Ödu na profil czytelnik├│w ÔÇ×NIEÔÇŁ mo┼╝na uzna─ç, ┼╝e inkryminowany rysunek uchybia ich zdaniem czci religijnej?

Prof. Smoczyński: Bez badań zagadnienia nie podejmuję się odpowiedzi.

Dr Cebula: Nie posiadam danych dotycz─ůcych nabywc├│w tygodnika ÔÇ×NIEÔÇŁ.

Prof. Banek: Nie jestem prasoznawc─ů, wi─Öc nie wiem, kim jest czytelnik ÔÇ×NIEÔÇŁ. Natomiast sformu┼éowanie ÔÇ×obraza uczu─ç religijnychÔÇŁ nie jest terminem z ┼╝adnej nauki, lecz zosta┼éo wymy┼Ťlone wy┼é─ůcznie w terminologii prawniczej jako opis czego┼Ť, co obiektywnie opisa─ç si─Ö nie da. Kwesti─Ö czci religijnej wydana przez KUL ÔÇ×Encyklopedia katolickaÔÇŁ sprowadza do dw├│ch przedmiot├│w kultu, czyli czci ÔÇô Boga i Chrystusa. Adoracja nie przys┼éuguje wprost Maryi, anio┼éom i ┼Ťwi─Ötym. Sercu te┼╝ nie.

Mgr Chmielewski: Pytanie nie dotyczy mojej dziedziny.

 

I jeszcze bardziej podchwytliwie: Czy satyryczny charakter ÔÇ×NIEÔÇŁ mo┼╝e u przeci─Ötnego odbiorcy zmieni─ç optyk─Ö postrzegania ÔÇ×obrazy uczu─ç religijnychÔÇŁ?

Prof. Smoczy┼äski: Satyra ÔÇ×NIEÔÇŁ jest tylko jednym z wielu jego element├│w to┼╝samo┼Ťci. Dla jednych jest satyryczny, dla innych polityczny, a dla kolejnych kontrkulturowy. Dla obra┼╝onych zapewne ma charakter antyklerykalny. Jestem w stanie zatem zrozumie─ç, ┼╝e dla tych, kt├│rzy z┼éo┼╝yli wniosek do prokuratury, nie by┼éo to niewinne wydarzenie satyryczne, ale atak na symbol, kt├│ry stanowi dla nich o to┼╝samo┼Ťci ideowej.

Dr Cebula: Nie mo┼╝na m├│wi─ç o ┼éamaniu prawa, usprawiedliwiaj─ůc to charakterem pisma. Niewa┼╝ne jest, dla jakiego odbiorcy przeznaczona jest gazeta. Liczy si─Ö fakt umieszczenia czego┼Ť w obiegu publicznym.

 

Ca┼éo┼Ť─ç na ┼éamach